Khoa Học News

"Bộ pin Baghdad" 2.000 năm tuổi gây tranh cãi trong giới khảo cổ

Bình đất sét cổ, bên trong chứa một thanh sắt nằm trong ống đồng hình trụ, có khả năng tạo ra dòng điện 1,5 - 2 volt dấy lên suy đoán đây có thể là một loại pin cổ đại.

Năm 1938, nhà khảo cổ học người Đức Wilhelm König tìm thấy một chiếc bình đất sét cổ ở Khujut Rabu, đông nam Baghdad. Chiếc bình được đậy bằng nút làm từ vật liệu giống nhựa đường. Tuy nhiên, các nhà khoa học quan tâm hơn đến những thứ bên trong: một thanh sắt nằm trong một ống đồng hình trụ.


Minh họa 3 thành phần của "pin Baghdad". (Ảnh: Wikimedia).

König là người đầu tiên cho rằng chiếc bình được sử dụng như một dạng pin cổ đại, 1.800 năm trước khi loại pin thực sự đầu tiên được phát minh. Sau Thế Chiến II, kỹ sư Willard Grey thử nghiệm đổ đầy nước nho vào một bản sao của pin Baghdad. Ông nhận thấy nó có thể tạo ra dòng điện 1,5 - 2 volt, không lớn nhưng vẫn là điện tích. Các thí nghiệm sau đó đã xác nhận rằng thiết bị có thể tạo ra năng lượng nếu chủ sở hữu có kiến thức và vật liệu cần thiết.

Việc chiếc bình có thể tạo ra điện tích không đồng nghĩa đây là cách người xưa sử dụng nó 2.000 năm trước. Thậm chí con số này có thể chưa chính xác vì còn nhiều câu hỏi xung quanh niên đại của chiếc bình. Một số chuyên gia cho rằng nó tồn tại từ khoảng năm 225.

Có thể người Parthia (hoặc người Sassani nếu chiếc bình tồn tại từ năm 225) đã biết về tác động của chiếc bình (ví dụ như bị giật nhẹ) mà không rõ cơ chế hay nguyên nhân. Tiến sĩ Paul Craddock, chuyên gia về luyện kim tại Bảo tàng Anh, đưa ra giả thuyết kỳ lạ rằng người xưa có thể dùng chiếc bình để "lừa đảo" trong một ngôi đền.

"Nó có thể kết nối với bức tượng của một vị thần, sau đó thầy tu sẽ đưa ra những câu hỏi. Nếu trả lời sai, bạn chạm vào bức tượng và sẽ bị giật nhẹ, có thể kèm theo một chớp sáng xanh bí ẩn. Trả lời đúng, kẻ lừa đảo hoặc thầy tu có thể ngắt kết nối pin và bạn không bị giật. Từ đó, bạn sẽ bị thuyết phục về sức mạnh của bức tượng, thầy tu và tôn giáo", Craddock nói.

Các chuyên gia không tìm thấy bộ cổ vật nào khác giống pin Baghdad trong khu vực, nghĩa là nếu người xưa thực sự hiểu về pin, những người ủng hộ giả thuyết pin sẽ phải giải thích tại sao kiến thức này không lan rộng.

Một cách giải thích khác có lẽ hợp lý hơn là chiếc bình dùng để đựng các cuộn giấy, vì nó trông tương tự những bình chứa được tìm thấy ở vùng Seleucia gần đó. Giáo sư Elizabeth Stone, một chuyên gia về khảo cổ học Iraq từng nói vào năm 2012, không ai trong số các nhà khảo cổ bà biết tin rằng chiếc bình là pin. Tuy nhiên, nó đã bị trộm khỏi Bảo tàng Quốc gia Iraq trong chiến tranh với Mỹ năm 2003, khiến việc nghiên cứu thêm trở nên bất khả thi.

TIN CŨ HƠN
Sự thật gây sốc: Tổ tiên quái thú của chúng ta đáng sợ hơn khủng long bạo chúa

Sự thật gây sốc: Tổ tiên quái thú của chúng ta đáng sợ hơn khủng long bạo chúa

Phân tích mới về quái thú Whatcheeria với nhiều phần hài cốt từng xuất hiện trên đất Mỹ đã khiến các nhà cổ sinh vật học phải gọi nó là kẻ săn mồi siêu phàm.

Đăng ngày: 12/06/2026
Phát hiện đột phá về Dracula của đời thực - rùng rợn hơn tiểu thuyết

Phát hiện đột phá về Dracula của đời thực - rùng rợn hơn tiểu thuyết

Tuy tư liệu lịch sử về ông khá nhiều nhưng vì chưa xác định được mộ phần, bức tranh về "Dracula của đời thực" vẫn nhuốm màu bí ẩn.

Đăng ngày: 10/06/2026
Máy tính thiên văn hơn 2.000 năm tuổi

Máy tính thiên văn hơn 2.000 năm tuổi

Các nhà khoa học cho rằng thiết bị này sở hữu cấu trúc rất phức tạp, có thể theo dõi Mặt trời và Mặt trăng.

Đăng ngày: 06/06/2026
Quét laser, hàng ngàn "bóng ma" Maya 3.000 năm hiện ra giữa rừng già Guatemala

Quét laser, hàng ngàn "bóng ma" Maya 3.000 năm hiện ra giữa rừng già Guatemala

Nhờ sự sử dụng LiDAR, các nhà khảo cổ phát hiện hàng ngàn công trình và khu định cư cổ xưa của người Maya, bao gồm tháp, đền đài và đường sá.

Đăng ngày: 05/06/2026
Đào ống nước, phát hiện kho báu "đóng băng thời gian" 2.100 năm

Đào ống nước, phát hiện kho báu "đóng băng thời gian" 2.100 năm

Một kho báu khảo cổ vô song, cực kỳ giá trị vừa được tìm thấy ở Israel, nơi hầu hết cổ vật đều được bảo quản trong trạng thái cực kỳ tốt và chứa đựng nhiều thông tin quý giá.

Đăng ngày: 03/06/2026
Phát hiện hóa thạch 52 triệu năm tuổi của sinh vật kì lạ

Phát hiện hóa thạch 52 triệu năm tuổi của sinh vật kì lạ

Theo đánh giá đây là một hóa thạch rất có giá trị đối với việc giải mã những bí ẩn cổ đại.

Đăng ngày: 31/05/2026
Phát hiện chiếc thùng sắt chứa 4 tấn vàng: "Kho báu" mà Đức Quốc xã giấu nhẹm đi

Phát hiện chiếc thùng sắt chứa 4 tấn vàng: "Kho báu" mà Đức Quốc xã giấu nhẹm đi

4 tấn vàng của Đức Quốc xã đã được tìm thấy tại một cung điện từ thế kỷ 18.

Đăng ngày: 30/05/2026
Khoa Học News