Khoa Học News

Bức ảnh rõ nét nhất về bề mặt Mặt trời

Tàu Solar Orbiter gửi về Trái Đất những bức ảnh độ phân giải cao nhất về bề mặt Mặt trời cho tới nay, giúp hé lộ nhiều bí ẩn của ngôi sao.

Hôm 20/11, Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) chia sẻ 4 bức ảnh tàu vũ trụ Solar Orbiter chụp vào tháng 3 năm ngoái, khi con tàu ở cách Mặt trời 74 triệu km. Những bức ảnh này ghi lại chi tiết bề mặt sần sùi của Mặt trời gọi là quang quyển, lớp phát ra ánh sáng mà chúng ta nhìn thấy.


Những vết đen trên bề mặt trơn nhẵn của Mặt trời. (Ảnh: ESA).

Máy chụp ảnh phân cực kế và địa chấn Mặt trời (PHI), một trong 6 thiết bị trên tàu, chụp những hạt rải rác trên bề mặt. Đó là các ổ plasma lớn hỗn loạn, mỗi ổ trải rộng khoảng 1.000km. Chúng được tạo ra bởi đối lưu, quá trình plasma nóng bốc lên từ bên dưới và plasma lạnh hơn chìm xuống từ trên cao, tương tự bong bóng hình thành và nổi lên trong nồi nước sôi. Các ổ đó bao phủ toàn bộ bề mặt Mặt trời, trừ vết đen, khu vực mát sẫm màu hơn xuất hiện giống nốt mụn trên nền quang quyển trơn nhẵn.

Hình ảnh bên dưới là bản đồ mới về từ trường của Mặt trời, cũng từ PHI. Nó hé lộ từ trường đặc biệt mạnh và tập trung ở khu vực vết đen. Điều này giúp giải thích tại sao vết đen mát hơn xung quanh. Từ trường cực mạnh tại đó hạn chế quá trình đối lưu thông thường của plasma, buộc vật chất phải di chuyển theo từ trường. Kết quả là một phần nhiệt lượng không thể truyền tới bề mặt, khiến vệt đen mát hơn những nơi khác trên bề mặt Mặt trời, theo Daniel Müller, nhà khoa học dự án Solar Orbiter của ESA.


Hướng của từ trường trên đĩa Mặt trời. (Ảnh: ESA).

Một bản đồ mới khác gọi là tachogram cho thấy tốc độ và hướng mà vật chất trên bề mặt Mặt trời di chuyển. Vùng màu xanh dương di chuyển về hướng tàu Solar Orbiter trong khi vùng màu đỏ di chuyển ra xa tàu, hé lộ vòng xoay của Mặt trời quanh trục. Gió Mặt trời thoát ra từ tầng khí quyển bên ngoài gọi là vành nhật hoa cũng được chụp ảnh tháng 3 năm ngoái bằng thiết bị Extreme Ultraviolet Imager (EUI) trên tàu Solar Orbiter.


Bản đồ về hướng và tốc độ của vật chất trên bề mặt Mặt trời. (Ảnh: ESA).

Tàu Solar Orbiter hiện nay đang ở cách Mặt trời 120 triệu km, bên ngoài quỹ đạo của sao Kim. Cùng với tàu thăm dò Parker của NASA, con tàu gần đây cung cấp thêm manh mối mới về quá trình gió Mặt trời nóng lên và tăng tốc tới tốc độ đáng kinh ngạc trong không gian. Tàu thăm dò phóng vào năm 2020 trong nhiệm vụ hợp tác giữa châu Âu và NASA nhằm thu thập hình ảnh chưa từng thấy về các cực của Mặt trời. Đầu năm 2025, quỹ đạo của tàu vũ trụ sẽ cho phép nó đạt góc chếch cao hơn và quan sát trực tiếp cực của Mặt trời.

TIN CŨ HƠN
Độ cong của không gian và bí ẩn của các vũ trụ song song

Độ cong của không gian và bí ẩn của các vũ trụ song song

Trong vũ trụ rộng lớn, vô số thiên hà và hành tinh đan xen với những câu đố bí ẩn, trong đó hấp dẫn nhất là độ cong của không gian và các vũ trụ song song.

Đăng ngày: 13/06/2026
Những "quả bom nguyên tử" lớn nhất vũ trụ

Những "quả bom nguyên tử" lớn nhất vũ trụ

Siêu tân tinh là vụ nổ phát ra năng lượng khổng lồ và độ sáng làm lu mờ cả thiên hà với chứa vài trăm tỷ ngôi sao.

Đăng ngày: 13/06/2026
Đi tìm nguồn gốc hạt vũ trụ đi qua cơ thể chúng ta cả tỉ lần mỗi giây

Đi tìm nguồn gốc hạt vũ trụ đi qua cơ thể chúng ta cả tỉ lần mỗi giây

Khoảng một nghìn tỉ hạt nhỏ gọi là neutrino xuyên qua bạn mỗi giây. Được tạo ra trong Vụ nổ lớn Big Bang, những neutrino nguyên thủy này tồn tại trong toàn bộ vũ trụ, nhưng chúng không thể làm hại bạn.

Đăng ngày: 13/06/2026
Một cấu trúc khổng lồ ẩn giấu trong không gian sâu thẳm đang thách thức hiểu biết của con người về vũ trụ

Một cấu trúc khổng lồ ẩn giấu trong không gian sâu thẳm đang thách thức hiểu biết của con người về vũ trụ

Một cấu trúc khổng lồ trong vũ trụ xa xôi đang thách thức sự hiểu biết của con người về cách vũ trụ phát triển.

Đăng ngày: 12/06/2026
Thế giới thở phào khi khối pin 2,6 tấn bốc cháy trong bầu khí quyển

Thế giới thở phào khi khối pin 2,6 tấn bốc cháy trong bầu khí quyển

Đúng như dự đoán, khối pin Expose Pallet 9 (EP9) từ ISS đã đi vào bầu khí quyển Trái đất cuối tuần qua.

Đăng ngày: 12/06/2026
Phi hành gia đi tiểu trên Mặt trăng và cái kết kinh hoàng

Phi hành gia đi tiểu trên Mặt trăng và cái kết kinh hoàng

Việc đi tiểu trên Mặt trăng không chỉ nguy hiểm cho phi hành gia mà còn ảnh hưởng đến các hoạt động nghiên cứu và khám phá khoa học trong tương lai.

Đăng ngày: 11/06/2026
Tàu NASA cách 24 tỷ km truyền dữ liệu sau 6 tháng trục trặc

Tàu NASA cách 24 tỷ km truyền dữ liệu sau 6 tháng trục trặc

Tàu Voyager 1 của NASA trở lại vận hành bình thường sau khi trục trặc nghiêm trọng vào tháng 11 năm ngoái khiến tàu không thể truyền dữ liệu suốt nhiều tháng.

Đăng ngày: 09/06/2026
Khoa Học News