Kính viễn vọng Hubble lập bản đồ hào quang xung quanh thiên hà Tiên Nữ
Nghiên cứu mới tiết lộ vầng hào quang hay lớp khí bị ion hóa xung quanh thiên hà Tiên Nữ mở rộng tới 1,3 - 2 triệu năm ánh sáng.
Thiên hà Tiên Nữ, còn được gọi là Andromeda hay NGC 224, là một thiên hà hùng vĩ chứa một nghìn tỷ ngôi sao nằm cách chúng ta khoảng 2,5 triệu năm ánh sáng. Đây là thiên hà xoắn ốc gần dải Ngân Hà nhất, đến mức có thể quan sát thấy từ Trái đất bằng mắt thường dưới dạng một vệt sáng hình điếu xì gà trên bầu trời mùa thu.
Vầng hào quang của Andromeda đã được chú ý đến từ lâu nhưng các nhà thiên văn học gặp rất nhiều khó khăn trong việc xác định lớp khí bí ẩn này bởi chúng gần như không thể quan sát thấy bằng hệ thống kính viễn vọng trên mặt đất.
Trong một nghiên cứu mới mang tính bước ngoặt của NASA do Giáo sư Nicolas Lehner từ Đại học Notre Dame của Mỹ dẫn đầu, các nhà khoa học đã lần đầu tiên lập được bản đồ chi tiết về vầng hào quang vô hình này, cho phép ước tính kích thước của nó chính xác hơn nhiều.
Bản đồ vầng hào quang xung quanh thiên hà Tiên Nữ. (Ảnh: NASA).
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng sử dụng khả năng độc đáo của Máy quang phổ Nguồn gốc Vũ trụ (COS) trên Kính viễn vọng Không gian Hubble để quan sát tia cực tím phát ra từ các chuẩn tinh - vật thể giống sao được tạo ra khi một hố đen siêu lớn "nuốt chửng" vật chất xung quanh và phát ra bức xạ cực mạnh. Bức xạ tia cực tím này khiến oxy, carbon và silic hiện diện trong lớp khí bao quanh thiên hà bị ion hóa (một nguyên tử bị ion hóa khi bức xạ tách một hoặc nhiều electron ra khỏi nó).
Lehner cùng các cộng sự đã kiểm tra ánh sáng cực tím phát ra từ 43 chuẩn tinh xa xôi nằm rải rác phía sau vầng hào quang. Dựa vào các quan sát về cách ánh sáng bị lớp khí ion hóa hấp thụ và sự hấp thụ đó thay đổi như thế nào giữa các vùng khác nhau, các nhà khoa học có thể thăm dò vật chất của vầng hào quang để lập bản đồ chi tiết.
Nhóm nghiên cứu phát hiện, vầng hào quang của Andromeda có cấu trúc phân lớp, với hai lớp khí chính lồng vào nhau. Các lớp khí mỏng manh này mở rộng từ 1,3 đến 2 triệu năm ánh sáng từ thiên hà. Điều đó có nghĩa là vầng hào quang của Andromeda có thể đã va chạm với hào quang của dải Ngân Hà.
"Lớp khí bên trong kéo dài tới nửa triệu năm ánh sáng và năng động hơn nhiều. Trong khi đó, lớp khí bên ngoài mịn và nóng hơn. Sự khác biệt này có thể là kết quả của sự kiện siêu tân tinh xảy ra trên đĩa thiên hà", Lehner giải thích.
"Những hiểu biết về quầng khí khổng lồ xung quanh thiên hà là vô cùng quan trọng vì nó chứa nguyên liệu cho quá trình hình thành sao cũng như các sự kiện mãnh liệt như siêu tân tinh. Nó cũng cung cấp manh mối về quá trình tiến hóa của thiên hà trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Vầng hào quang là đối tượng tuyệt vời để chúng ta nghiên cứu một cách chi tiết về thiên hà láng giềng", đồng tác giả Samantha Berek từ Đại học Yale của Mỹ nhấn mạnh tầm quan trọng của khám phá mới.
Chi tiết nghiên cứu đã được xuất bản trên tạp chí Astrophysical Journal hôm 27/8.
Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?
Nhiều nhà nghiên cứu tin rằng một tiểu hành tinh có thể va chạm vào Trái đất vào bất cứ lúc nào. Và các số liệu thống kê cho thấy rằng một thiên thể to cỡ quả bóng đá hoàn toàn có khả năng huỷ diệt sự sống trên trái đất
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời
Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời
Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.
Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”
Nhờ kính viễn vọng James Webb, các nhà thiên văn học phát hiện hành tinh dung nham nóng rực cấu tạo từ kim cương phát triển khí quyển thứ hai sau khi sao chủ phá hủy khí quyển ban đầu.
Tổng quan về sao Mộc
Sao Mộc hay Mộc tinh là hành tinh thứ năm tính từ Mặt Trời và là hành tinh lớn nhất trong Hệ Mặt Trời.
Tổng quan về sao Thủy
Sao Thủy hay Thủy Tinh là hành tinh nhỏ nhất và gần Mặt Trời nhất trong tám hành tinh thuộc Hệ Mặt Trời, với chu kỳ quỹ đạo bằng 88 ngày Trái Đất.
