Khoa Học News

Phản cực quang đen xuất hiện trên bầu trời Alaska

Phản cực quang màu đen cực kỳ hiếm tạo ra ánh sáng cuộn xoáy hình chữ E trong ảnh chụp gần đây phía trên Alaska.

Một cực quang hình chữ E kỳ lạ được chụp hình gần đây trên bầu trời Alaska. Màn trình diễn ánh sáng khác thường này do cực quang đen hiếm gặp gây ra, hay còn gọi là phản cực quang, hiện tượng đẩy những hạt tích điện từ Mặt trời ra khỏi khí quyển Trái đất và vào không gian, Live Science hôm 4/12 đưa tin.

Thợ săn cực quang Todd Salat phát hiện màn cực quang khác thường hôm 22/11 ở một địa điểm thuộc vùng trung nam Alaska vào khoảng 4 giờ sáng theo giờ địa phương. Chữ E phát sáng dường như xuất hiện bất thình lình và kéo dài vài phút trong khi biến đổi qua một số hình dạng, tất cả đều chứa những mảng sẫm màu không có ở phần lớn cực quang.


Hiện tượng phản cực quang tạo ra chữ E lơ lửng trên bầu trời Alaska. (Ảnh: Todd Salat).

"Nó đến từ phía tây bắc và tôi chỉ biết ồ lên. Nó trông giống chữ E. Trong vòng vài phút, nó biến đổi và trông giống loài côn trùng có chân nào đó giữa không trung", Salat kể lại.

Phản cực quang là hiện tượng khác thường tạo ra nhiều mảng sẫm màu hình tròn trông như thể bị cắn nham nhở. Đúng như tên gọi, phản cực quang về cơ bản trái ngược với cực quang. Chúng ngăn khí gas giải phóng năng lượng dưới dạng ánh sáng. Kết quả là những vòng tròn, lọn xoắn hoặc dạng giọt sẫm màu ngắt quãng giữa các màu sắc rực rỡ, theo Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA).

Cực quang được kích hoạt khi hạt mang năng lượng cao từ Mặt trời, chủ yếu là electron, xuyên qua từ trường Trái đất hay từ quyển và phân tử khí siêu nóng ở tầng thượng quyển. Phân tử bị kích thích giải phóng năng lượng dưới dạng ánh sáng, hợp lại thành những dải mềm mại kéo dài uốn lượn trên bầu trời. Màu sắc của chúng thay đổi đa dạng tùy theo nguyên tố bị kích thích và vị trí trong khí quyển. Cực quang thường chỉ xảy ra gần vùng cực, nơi từ trường Trái đất yếu nhất. Nhưng hiện nay chúng đặc biệt nổi bật và phổ biến do hoạt động của Mặt trời tăng lên trong giai đoạn cực đại, đỉnh của chu kỳ 11 năm.

Tuy nhiên, phản cực quang làm gián đoạn quá trình hình thành cực quang bằng cách khiến khí gas mất đi hạt tích điện. "Cực quang đen thực chất không phải cực quang. Nó là tình trạng thiếu hoạt động cực quang ở nơi hạt electron bị hút ra khỏi tầng điện ly", Göran Marklund, nhà vật lý plasma ở Viện Công nghệ Hoàng gia Thụy Điển tại Stockholm, cho biết.

Phản cực quang được xác định lần đầu tiên vào cuối thập niên 1990. Nhưng năm 2001, các nhà khoa học phát hiện cơ chế hoạt động của chúng khi 4 vệ tinh Cluster của NASA bay qua không gian phía trên phản cực quang. Hoạt động hé lộ những khe nhỏ ở tầng thượng quyển, nơi hạt electron bị đẩy trở lại vũ trụ. Một nghiên cứu vào năm 2015 sử dụng dữ liệu trong hơn một thập kỷ của nhiệm vụ Cluster cho thấy các khe này hình thành khi cực quang bị mất plasma, tạo ra lỗ hổng ở tầng thượng quyển,

Phản cực quang có thể xảy ra trong Bắc cực quang và Nam cực quang, thường chỉ kéo dài khoảng 10 - 20 phút. Giới chuyên gia dự đoán hoạt động cực quang sẽ tiếp tục diễn ra mạnh mẽ trong vài năm tới.

TIN CŨ HƠN
Độ cong của không gian và bí ẩn của các vũ trụ song song

Độ cong của không gian và bí ẩn của các vũ trụ song song

Trong vũ trụ rộng lớn, vô số thiên hà và hành tinh đan xen với những câu đố bí ẩn, trong đó hấp dẫn nhất là độ cong của không gian và các vũ trụ song song.

Đăng ngày: 13/06/2026
Những "quả bom nguyên tử" lớn nhất vũ trụ

Những "quả bom nguyên tử" lớn nhất vũ trụ

Siêu tân tinh là vụ nổ phát ra năng lượng khổng lồ và độ sáng làm lu mờ cả thiên hà với chứa vài trăm tỷ ngôi sao.

Đăng ngày: 13/06/2026
Đi tìm nguồn gốc hạt vũ trụ đi qua cơ thể chúng ta cả tỉ lần mỗi giây

Đi tìm nguồn gốc hạt vũ trụ đi qua cơ thể chúng ta cả tỉ lần mỗi giây

Khoảng một nghìn tỉ hạt nhỏ gọi là neutrino xuyên qua bạn mỗi giây. Được tạo ra trong Vụ nổ lớn Big Bang, những neutrino nguyên thủy này tồn tại trong toàn bộ vũ trụ, nhưng chúng không thể làm hại bạn.

Đăng ngày: 13/06/2026
Một cấu trúc khổng lồ ẩn giấu trong không gian sâu thẳm đang thách thức hiểu biết của con người về vũ trụ

Một cấu trúc khổng lồ ẩn giấu trong không gian sâu thẳm đang thách thức hiểu biết của con người về vũ trụ

Một cấu trúc khổng lồ trong vũ trụ xa xôi đang thách thức sự hiểu biết của con người về cách vũ trụ phát triển.

Đăng ngày: 12/06/2026
Thế giới thở phào khi khối pin 2,6 tấn bốc cháy trong bầu khí quyển

Thế giới thở phào khi khối pin 2,6 tấn bốc cháy trong bầu khí quyển

Đúng như dự đoán, khối pin Expose Pallet 9 (EP9) từ ISS đã đi vào bầu khí quyển Trái đất cuối tuần qua.

Đăng ngày: 12/06/2026
Phi hành gia đi tiểu trên Mặt trăng và cái kết kinh hoàng

Phi hành gia đi tiểu trên Mặt trăng và cái kết kinh hoàng

Việc đi tiểu trên Mặt trăng không chỉ nguy hiểm cho phi hành gia mà còn ảnh hưởng đến các hoạt động nghiên cứu và khám phá khoa học trong tương lai.

Đăng ngày: 11/06/2026
Tàu NASA cách 24 tỷ km truyền dữ liệu sau 6 tháng trục trặc

Tàu NASA cách 24 tỷ km truyền dữ liệu sau 6 tháng trục trặc

Tàu Voyager 1 của NASA trở lại vận hành bình thường sau khi trục trặc nghiêm trọng vào tháng 11 năm ngoái khiến tàu không thể truyền dữ liệu suốt nhiều tháng.

Đăng ngày: 09/06/2026
Khoa Học News