Khoa Học News

Phát hiện đồng tiền vàng khắc hình siêu tân tinh 1.000 năm trước

Đồng tiền vàng khắc họa chân dung hoàng đế Đông La Mã với hai ngôi sao quanh đầu có thể ám chỉ vụ nổ siêu tân tinh năm 1054.

Năm 1054, một ngôi sao cạn nhiên liệu và nổ tung trong một vụ nổ siêu tân tinh rực sáng. Dù cách xa 6.500 năm ánh sáng, vụ nổ vẫn có thể thấy rõ trên bầu trời Trái Đất trong 23 ngày và vài trăm đêm sau đó. Vụ nổ ngày nay được biết đến với tên gọi SN 1054 và vẫn có thể quan sát trong tinh vân Con Cua (Crab Nebula) nhưng cần kính viễn vọng tốt.


Một trong hai ngôi sao gần đầu của hoàng đế có thể là một siêu tân tinh. (Ảnh: cngcoins/Filipovic).

SN 1054 sáng đến mức được các nhà thiên văn Trung Quốc gọi là "sao khách" - thuật ngữ chỉ một ngôi sao đột ngột xuất hiện ở nơi trước đó chưa có ngôi sao nào và lại vô hình sau một khoảng thời gian. Những người quan sát bầu trời ở Nhật Bản, Iraq, có thể cả châu Mỹ, đã ghi lại sự xuất hiện đột ngột của vụ nổ bằng văn bản và trên đá. Nhưng ở châu Âu - nơi hoàng đế Constantine IX của đế quốc Đông La Mã và Kitô giáo có ảnh hưởng lớn - vụ nổ lớn trên bầu trời chưa bao giờ được nhắc đến.

Trong nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí European Journal of Science and Theology vào tháng 8, một nhóm chuyên gia đã phân tích 4 đồng tiền vàng Đông La Mã được đúc dưới thời hoàng đế Constantine IX (1042 - 1055). Trong khi 3 đồng xu chỉ khắc họa một ngôi sao, đồng xu thứ tư với hai ngôi sao sáng quanh đầu hoàng đế có thể là một sự miêu tả tinh tế về siêu tân tinh năm 1054.

Theo nhóm nghiên cứu, đầu hoàng đế có thể tượng trưng cho Mặt Trời, ngôi sao phía đông đại diện cho sao Kim còn ngôi sao phía tây đại diện cho SN 1054 - siêu tân tinh xuất hiện suốt gần một tháng trên bầu trời vào ban ngày, đối diện với sao Kim. Hai ngôi sao cũng có thể đại diện cho các nhánh Chính thống giáo Đông phương và Công giáo Tây phương của Kitô giáo, chia tách trong sự kiện Đại ly giáo vào tháng 7/1054.

Nếu cách giải thích trên là đúng và đồng tiền vàng thực sự khắc họa SN 1054, thì các học giả Đông La Mã có thể đã bị cấm nghiên cứu hay nhắc đến siêu tân tinh này do những vấn đề tôn giáo. Giáo hội có thể có định kiến triết học với bất kỳ thay đổi nào trên bầu trời đêm vốn được cho là hoàn hảo và vĩnh cửu. Kết hợp với sự hỗn loạn của sự kiện Đại ly giáo khi đó, có thể giáo hội thấy nên phớt lờ siêu tân tinh. Tuy nhiên, nhiều khả năng một học giả thông minh đã tìm ra cách "lách luật".

Nhóm chuyên gia cũng ghé thăm nhiều bảo tàng để nghiên cứu 36 bản sao của đồng xu hai sao và phát hiện kích thước của ngôi sao phía tây không đồng nhất, dường như thu nhỏ theo thời gian. Điều này có khả năng nhằm thể hiện SN 1054 mờ dần trên bầu trời.

Những giả thuyết này rất hợp lý nhưng vẫn thiếu bằng chứng rõ ràng, nhóm nghiên cứu cho biết. Kích thước và sự sắp xếp của các ngôi sao trên đồng xu có thể đại diện cho một thứ khác,và chỉ trùng hợp với sự xuất hiện của siêu tân tinh mà thôi. Thêm vào đó, không có ngày đúc tiền chính xác nên không thể biết chúng được đúc trước hay sau khi siêu tân tinh xuất hiện.

TIN CŨ HƠN
Máy tính thiên văn hơn 2.000 năm tuổi

Máy tính thiên văn hơn 2.000 năm tuổi

Các nhà khoa học cho rằng thiết bị này sở hữu cấu trúc rất phức tạp, có thể theo dõi Mặt trời và Mặt trăng.

Đăng ngày: 06/06/2026
Đào ống nước, phát hiện kho báu "đóng băng thời gian" 2.100 năm

Đào ống nước, phát hiện kho báu "đóng băng thời gian" 2.100 năm

Một kho báu khảo cổ vô song, cực kỳ giá trị vừa được tìm thấy ở Israel, nơi hầu hết cổ vật đều được bảo quản trong trạng thái cực kỳ tốt và chứa đựng nhiều thông tin quý giá.

Đăng ngày: 03/06/2026
Phát hiện hóa thạch 52 triệu năm tuổi của sinh vật kì lạ

Phát hiện hóa thạch 52 triệu năm tuổi của sinh vật kì lạ

Theo đánh giá đây là một hóa thạch rất có giá trị đối với việc giải mã những bí ẩn cổ đại.

Đăng ngày: 31/05/2026
Phát hiện chiếc thùng sắt chứa 4 tấn vàng: "Kho báu" mà Đức Quốc xã giấu nhẹm đi

Phát hiện chiếc thùng sắt chứa 4 tấn vàng: "Kho báu" mà Đức Quốc xã giấu nhẹm đi

4 tấn vàng của Đức Quốc xã đã được tìm thấy tại một cung điện từ thế kỷ 18.

Đăng ngày: 30/05/2026
Khai quật lăng mộ Tần Thủy Hoàng, phát hiện cả thế giới động vật ở bên trong

Khai quật lăng mộ Tần Thủy Hoàng, phát hiện cả thế giới động vật ở bên trong

Các nhà khảo cổ học gần đây mới phát hiện trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng có hàng nghìn con vật thuộc các loài khác nhau đã được chôn cất cùng ông.

Đăng ngày: 30/05/2026
Khủng long đã tiến hóa thành loài chim ngày nay

Khủng long đã tiến hóa thành loài chim ngày nay

Nghiên cứu mới đây từ các nhà khoa học Úc chỉ ra rằng Theropods – loài khủng long ăn thịt khổng lồ - đã tiến hóa thành loài chim nhỏ bé ngày nay sau hơn 50 triệu năm.

Đăng ngày: 29/05/2026
Đào được loài khủng long khổng lồ chưa từng thấy trên thế giới

Đào được loài khủng long khổng lồ chưa từng thấy trên thế giới

Một loài khủng long hoàn toàn mới được đặt tên là Meraxes gigas, nặng hơn 4 tấn, đã lộ diện ở Hệ tầng Huincul ở Las Campanas Canyon, tỉnh Neuquén - Argentina.

Đăng ngày: 03/05/2026
Khoa Học News