Khoa Học News

Tìm thấy khối thuốc nhuộm niên đại 2.000 năm từng đắt hơn vàng

Khối thuốc nhuộm màu tím Tyrian từ thời Anh thuộc La Mã được sản xuất từ lượng lớn ốc biển, có thể từng dùng để vẽ bích họa.

Các nhà khảo cổ và tình nguyện viên phát hiện một vật thể vô cùng quý hiếm trong chuyến khai quật một nhà tắm La Mã ở thành phố Carlisle, miền bắc nước Anh (Anh bị La Mã chiếm đóng năm 43 - 410), Newsweek hôm 3/5 đưa tin. Quá trình phân tích cho thấy vật thể này, cấu tạo từ một chất mềm màu tím, chứa sáp ong và nguyên tố brom. Điều này chỉ ra, đây là mẫu rắn của thuốc nhuộm tím Tyrian - một loại chất màu nhân tạo giá trị cao thời cổ đại.


Khối thuốc nhuộm màu tím Tyrian được khai quật tại một nhà tắm La Mã ở Carlisle, Anh. (Ảnh: Anna Giecco/Hội đồng Cumberland)

Thuốc nhuộm tím được tiết ra bởi một số loài ốc biển ăn thịt sống ở vùng Địa Trung Hải. Sản xuất màu tím Tyrian cực kỳ khó. Quá trình này rất phức tạp và đòi hỏi phải thu thập hàng nghìn con ốc biển. Giới chuyên gia ước tính, cần xử lý tới 12.000 con ốc chỉ để tạo ra 1 gram thuốc nhuộm. Do đó, chất này cực kỳ đắt trong thời La Mã, thậm chí giá trị hơn vàng. Nó thường được dành riêng cho tầng lớp thượng lưu sử dụng.

"Suốt hàng thiên niên kỷ, màu tím Tyrian là màu đắt nhất và được săn đón nhất trên thế giới", Frank Giecco, nhà khảo cổ của công ty tư vấn khai thác mỏ Wardell Armstrong, người tham gia khai quật tại Carlisle, cho biết. Theo ông, việc tìm thấy một mẫu rắn như khối màu ở Carlisle là đặc biệt khác thường. "Đây là ví dụ duy nhất mà chúng tôi biết ở Bắc Âu, thậm chí có thể là ví dụ duy nhất về mẫu rắn ở dạng bột màu sơn chưa sử dụng ở bất kỳ đâu thuộc đế chế La Mã", Giecco nói.

Màu tím Tyrian được sản xuất lần đầu tiên vào thiên niên kỷ thứ 2 trước Công nguyên bởi người Phoenicia - một nền văn minh cổ xưa thuộc khu vực Địa Trung Hải, có nguồn gốc từ vùng ven biển Levant. Nơi sản xuất nổi tiếng nhất là Tyre - thành phố ở Lebanon và là một trong những khu định cư có người ở liên tục lâu đời nhất thế giới. Ngoài ra, màu tím Tyrian cũng được sản xuất ở một số khu vực khác thuộc Địa Trung Hải, ví dụ như Bắc Phi.

Mẫu thuốc nhuộm tím Tyrian tại Carlisle nhiều khả năng dùng để vẽ các bức bích họa, theo Sarah Irving, phát ngôn viên của Hội đồng Cumberland, đơn vị hợp tác với Wardell Armstrong trong dự án khai quật. Chất màu này còn có thể dùng để sơn tường trong những công trình công cộng lớn, nhà và bất động sản của giới thượng lưu, đôi khi để nhuộm quần áo.

TIN CŨ HƠN
Sự thật gây sốc: Tổ tiên quái thú của chúng ta đáng sợ hơn khủng long bạo chúa

Sự thật gây sốc: Tổ tiên quái thú của chúng ta đáng sợ hơn khủng long bạo chúa

Phân tích mới về quái thú Whatcheeria với nhiều phần hài cốt từng xuất hiện trên đất Mỹ đã khiến các nhà cổ sinh vật học phải gọi nó là kẻ săn mồi siêu phàm.

Đăng ngày: 12/06/2026
Tìm thấy thanh kiếm khổng lồ dài 2,37m ở cố đô Nhật Bản

Tìm thấy thanh kiếm khổng lồ dài 2,37m ở cố đô Nhật Bản

Thanh kiếm được khai quật từ gò mộ Tomiomaruyama Kofun, Nhật Bản khiến giới khảo cổ ấn tượng vì độ dài và thiết kế chưa từng thấy trước đây.

Đăng ngày: 12/06/2026
Phát hiện đột phá về Dracula của đời thực - rùng rợn hơn tiểu thuyết

Phát hiện đột phá về Dracula của đời thực - rùng rợn hơn tiểu thuyết

Tuy tư liệu lịch sử về ông khá nhiều nhưng vì chưa xác định được mộ phần, bức tranh về "Dracula của đời thực" vẫn nhuốm màu bí ẩn.

Đăng ngày: 10/06/2026
Báu vật "vượt thời gian" 2.500 năm xuất hiện ở nơi cực kỳ vô lý

Báu vật "vượt thời gian" 2.500 năm xuất hiện ở nơi cực kỳ vô lý

2.500 năm trước, tại một pháo đài cổ bị bỏ hoang ở nước Ý, ai đó đã để lại một báu vật vô giá và đầy bí ẩn cho các nhà khảo cổ hiện đại.

Đăng ngày: 08/06/2026
Máy tính thiên văn hơn 2.000 năm tuổi

Máy tính thiên văn hơn 2.000 năm tuổi

Các nhà khoa học cho rằng thiết bị này sở hữu cấu trúc rất phức tạp, có thể theo dõi Mặt trời và Mặt trăng.

Đăng ngày: 06/06/2026
Quét laser, hàng ngàn "bóng ma" Maya 3.000 năm hiện ra giữa rừng già Guatemala

Quét laser, hàng ngàn "bóng ma" Maya 3.000 năm hiện ra giữa rừng già Guatemala

Nhờ sự sử dụng LiDAR, các nhà khảo cổ phát hiện hàng ngàn công trình và khu định cư cổ xưa của người Maya, bao gồm tháp, đền đài và đường sá.

Đăng ngày: 05/06/2026
Đào ống nước, phát hiện kho báu "đóng băng thời gian" 2.100 năm

Đào ống nước, phát hiện kho báu "đóng băng thời gian" 2.100 năm

Một kho báu khảo cổ vô song, cực kỳ giá trị vừa được tìm thấy ở Israel, nơi hầu hết cổ vật đều được bảo quản trong trạng thái cực kỳ tốt và chứa đựng nhiều thông tin quý giá.

Đăng ngày: 03/06/2026
Khoa Học News