Tìm thấy tấm bia 3.300 năm tuổi từ Đế chế Hittete bí ẩn
Các nhà nghiên cứu cho rằng ngôn ngữ thiêng liêng được khắc bằng chữ tượng hình trên tấm bia mới tìm thấy cho thấy vị vua Hittite đã đến thăm hoặc sống ở nơi tấm bia được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Đó là tấm bia bằng đất sét 3.300 năm tuổi ở miền trung Thổ Nhĩ Kỳ mô tả cuộc xâm lược thảm khốc của nước ngoài vào Đế chế Hittite, một quốc gia bí ẩn thuộc Thời đại đồ đồng. Cuộc xâm lược diễn ra trong thời kỳ nội chiến Hittite nhằm hỗ trợ một trong các phe phái tham chiến, theo bản dịch văn bản chữ tượng hình trên tấm bia.
Tấm bia cổ được khắc chữ tượng hình bằng cả hai ngôn ngữ Hittite và Hurrian. (Ảnh: Kimiyoshi Matsumura, Viện Khảo cổ Anatolian Nhật Bản).
Tấm bia này có kích thước bằng lòng bàn tay được Kimiyoshi Matsumura, một nhà khảo cổ học tại Viện Khảo cổ Anatolian Nhật Bản tìm thấy vào tháng 5 năm 2023, giữa tàn tích Hittite tại Büklükale, cách thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 60 km về phía đông nam.
Các nhà khảo cổ cho rằng, Büklükale là một thành phố lớn của người Hittite. Phát hiện mới cho thấy đây cũng là nơi ở của hoàng gia, có lẽ ngang hàng với nơi ở của hoàng gia ở thủ đô Hattuša của Hittite, cách đó khoảng 112 km về phía đông bắc.
Theo Mark Weeden, phó giáo sư về ngôn ngữ Trung Đông cổ đại tại Đại học College London, nước Anh, sáu dòng văn bản chữ tượng hình đầu tiên trên tấm bia, bằng ngôn ngữ Hittite, nói rằng: "Bốn thành phố, bao gồm cả thủ đô Hattusa, là trong thảm họa", trong khi 64 dòng còn lại là lời cầu nguyện bằng tiếng Hurrian cầu xin chiến thắng.
Người Hittite sử dụng ngôn ngữ Hurrian cho các nghi lễ tôn giáo. Có vẻ như, tấm bia này là bản ghi lại một nghi lễ thiêng liêng được thực hiện bởi vua Hittite.
Đế chế thời đồ đồng
Các nhà khảo cổ cho rằng, vương quốc Hittite đầu tiên được hình thành ở miền trung Anatolia - nay là Thổ Nhĩ Kỳ - vào khoảng năm 2100 trước Công nguyên và người Hittite đã trở thành một cường quốc lớn trong khu vực vào năm 1450 trước Công nguyên.
Người Hittite xuất hiện trong Kinh thánh tiếng Do Thái và các bản khắc của người Ai Cập cổ đại ghi lại rằng, Đế quốc Hittite đã chiến đấu với họ vào năm 1274 trước Công nguyên tại Trận chiến Kadesh - một thành phố cổ gần Homs, Syria ngày nay - trong một trong những trận chiến sớm nhất trong lịch sử.
Tiếng Hurrian ban đầu là ngôn ngữ của vương quốc Mitanni trong vùng, vương quốc này cuối cùng trở thành nước chư hầu của người Hittite. Matsumura cho biết, ngôn ngữ này vẫn chưa được hiểu rõ và các chuyên gia đã mất vài tháng để cố gắng tìm hiểu ý nghĩa của dòng chữ.
Hóa ra, chữ viết của người Hurrian là một lời cầu nguyện gửi tới Teshub, tên tiếng Hurrian của thần bão, người đứng đầu cả hai vị thần Hittite và Hurrian. Ông cho biết, nó ca ngợi vị thần và tổ tiên thiêng liêng của ngài, đồng thời nó liên tục đề cập đến việc giao tiếp giữa các vị thần và con người.
Nội chiến
Đế chế Hittite biến mất khỏi lịch sử vào đầu thế kỷ 12 trước Công nguyên. Điều này trùng hợp với sự sụp đổ của thời kỳ đồ đồng muộn, khi nhiều nền văn minh cổ đại quanh Địa Trung Hải rơi vào tình trạng bất ổn.
Như nhà sử học Eric Clein đã mô tả trong cuốn “1177 B.C: Năm nền văn minh sụp đổ” (Nhà xuất bản Đại học Princeton, 2014), nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ vẫn chưa được biết, nhưng chúng có thể bao gồm nạn đói do biến đổi khí hậu.
Tuy nhiên, cuộc xâm lược này dường như không liên quan tới cuộc chiến được nhắc đến trong tấm bia kể trên. Matsumura cho biết, tấm bia đá này có niên đại từ thời trị vì của vua Hittite Tudhaliya II, khoảng năm 1380 đến 1370 trước Công nguyên - khoảng 200 năm trước khi thời kỳ đồ đồng muộn sụp đổ.
Sự thật gây sốc: Tổ tiên quái thú của chúng ta đáng sợ hơn khủng long bạo chúa
Phân tích mới về quái thú Whatcheeria với nhiều phần hài cốt từng xuất hiện trên đất Mỹ đã khiến các nhà cổ sinh vật học phải gọi nó là kẻ săn mồi siêu phàm.
Phát hiện đột phá về Dracula của đời thực - rùng rợn hơn tiểu thuyết
Tuy tư liệu lịch sử về ông khá nhiều nhưng vì chưa xác định được mộ phần, bức tranh về "Dracula của đời thực" vẫn nhuốm màu bí ẩn.
Báu vật "vượt thời gian" 2.500 năm xuất hiện ở nơi cực kỳ vô lý
2.500 năm trước, tại một pháo đài cổ bị bỏ hoang ở nước Ý, ai đó đã để lại một báu vật vô giá và đầy bí ẩn cho các nhà khảo cổ hiện đại.
Máy tính thiên văn hơn 2.000 năm tuổi
Các nhà khoa học cho rằng thiết bị này sở hữu cấu trúc rất phức tạp, có thể theo dõi Mặt trời và Mặt trăng.
Quét laser, hàng ngàn "bóng ma" Maya 3.000 năm hiện ra giữa rừng già Guatemala
Nhờ sự sử dụng LiDAR, các nhà khảo cổ phát hiện hàng ngàn công trình và khu định cư cổ xưa của người Maya, bao gồm tháp, đền đài và đường sá.
Đào ống nước, phát hiện kho báu "đóng băng thời gian" 2.100 năm
Một kho báu khảo cổ vô song, cực kỳ giá trị vừa được tìm thấy ở Israel, nơi hầu hết cổ vật đều được bảo quản trong trạng thái cực kỳ tốt và chứa đựng nhiều thông tin quý giá.
