Xuất lộ nhiều di vật thời tiền sử tại hồ Hoàng Ân
Công trình hồ chứa nước Hoàng Ân (xã Ia Phìn, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) được xây dựng từ những năm đầu sau giải phóng và được sửa chữa vào năm 2011.
Năm 2022, Bảo tàng tỉnh phối hợp với Trung tâm Khảo cổ học (Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ) tiến hành điều tra, khảo sát và phát hiện tại đây có sự tồn tại của một di tích khảo cổ học thời tiền sử.
Những ngày qua, mực nước hồ Hoàng Ân xuống thấp. Tại đây, người dân đi câu cá phát hiện nhiều loại hình công cụ đá thời tiền sử xuất lộ trên bề mặt. Địa điểm phát hiện các di vật là một doi đất có diện tích khoảng 3.000m2, có độ dốc thoải dần về phía lòng hồ. Tọa độ được xác định là 13O49’32’’ vĩ Bắc-107O57’10’’ kinh Đông, với độ cao 649m so với mặt nước biển. Đây là nơi hợp lưu của các con suối đổ về từ các vùng như: Bàu Cạn, Ia Phìn và khu vực quanh núi Hàm Rồng.
Các di vật được phát hiện nằm rải rác hoặc ghim cắm vào bề mặt, nhưng tập trung chủ yếu vào các ta luy gần sát mép hồ, quá trình sạt lở đã làm lộ diện nhiều di vật. Là người phát hiện và thông tin cho chúng tôi, ông Trần Trọng Thủy (phường Chi Lăng, TP. Pleiku) cho biết: Năm 2022, trong quá trình câu cá, ông cũng đã tìm thấy một số công cụ đá và hũ gốm.
Những di vật được ông Trần Trọng Thủy thu nhặt tại doi đất gần hồ chứa nước Hoàng Ân khi nước rút. (Ảnh: X.T).
Tiến hành khảo sát tại khu vực này, chúng tôi tìm thấy trên bề mặt có nhiều di vật, chủ yếu bằng đá và gốm bao gồm: bôn hình răng trâu là loại hình công cụ với dáng hình thuôn dài, vai xuôi lệch, một mặt phẳng và một mặt cong lồi (9 hiện vật); rìu vai xuôi (5 hiện vật); rìu có vai bằng đá opal kích thước nhỏ (5 hiện vật); mảnh vòng đá (1 hiện vật); mảnh bàn mài (5 hiện vật); mảnh tước (8 hiện vật), phiến tước (6 hiện vật), mảnh gốm (31 hiện vật, trong đó, 22 mảnh không có hoa văn và 9 mảnh có hoa văn khắc vạch).
Đặc biệt, tại đây có nhiều mảnh gốm thuộc các loại hình nồi, vò có miệng loe với cốt gốm dày, thô, màu xám, hoa văn trang trí trên gốm chủ yếu là họa tiết khắc vạch, hoa văn thừng.
So sánh về mặt hình học, chất liệu cũng như kỹ thuật chế tác cho thấy các di vật tìm thấy ở hồ Hoàng Ân có nhiều điểm tương đồng với những di tích đã khai quật trước đây như: Biển Hồ, Trà Dôm (TP. Pleiku), thôn 7 (huyện Chư Prông), Tai Pêr (huyện Chư Sê)…
Di vật bôn hình răng trâu. (Ảnh: Xuân Toản).
Các mảnh gốm có hoa văn thời tiền sử. (Ảnh: Xuân Toản).
Công cụ mũi nhọn. (Ảnh: Xuân Toản).
Có thể khẳng định, hồ Hoàng Ân là điểm di tích mang những đặc trưng của nhóm công cụ phổ biến trong thời đại hậu kỳ Đá mới ở khu vực miền Trung-Tây Nguyên, có niên đại khoảng 3.000 năm cách ngày nay.
Thông qua những di vật phát hiện được, đặc biệt là những mảnh gốm, những công cụ được tu chỉnh lại để tái sử dụng, các nhà khảo cổ học cho rằng, di tích hồ Hoàng Ân có nhiều yếu tố thuộc loại hình di tích cư trú. Tuy nhiên, đây chỉ là nhận định ban đầu. Để làm rõ tính chất và giá trị của di tích cần có những bước nghiên cứu tiếp theo một cách đầy đủ và có hệ thống.
Vào mùa mưa, toàn bộ khu vực phát hiện di vật tại hồ Hoàng Ân ngập chìm trong nước, nguy cơ xói mòn, tàn phá di tích ngày càng cao. Vì vậy, các cơ quan chuyên môn cần có chương trình điều tra, khảo sát, khai quật, nghiên cứu về di tích nhằm góp phần phác họa bức tranh thời tiền sử của vùng Gia Lai nói riêng và Tây Nguyên nói chung.
Sự thật gây sốc: Tổ tiên quái thú của chúng ta đáng sợ hơn khủng long bạo chúa
Phân tích mới về quái thú Whatcheeria với nhiều phần hài cốt từng xuất hiện trên đất Mỹ đã khiến các nhà cổ sinh vật học phải gọi nó là kẻ săn mồi siêu phàm.
Tìm thấy thanh kiếm khổng lồ dài 2,37m ở cố đô Nhật Bản
Thanh kiếm được khai quật từ gò mộ Tomiomaruyama Kofun, Nhật Bản khiến giới khảo cổ ấn tượng vì độ dài và thiết kế chưa từng thấy trước đây.
Phát hiện đột phá về Dracula của đời thực - rùng rợn hơn tiểu thuyết
Tuy tư liệu lịch sử về ông khá nhiều nhưng vì chưa xác định được mộ phần, bức tranh về "Dracula của đời thực" vẫn nhuốm màu bí ẩn.
Báu vật "vượt thời gian" 2.500 năm xuất hiện ở nơi cực kỳ vô lý
2.500 năm trước, tại một pháo đài cổ bị bỏ hoang ở nước Ý, ai đó đã để lại một báu vật vô giá và đầy bí ẩn cho các nhà khảo cổ hiện đại.
Máy tính thiên văn hơn 2.000 năm tuổi
Các nhà khoa học cho rằng thiết bị này sở hữu cấu trúc rất phức tạp, có thể theo dõi Mặt trời và Mặt trăng.
Quét laser, hàng ngàn "bóng ma" Maya 3.000 năm hiện ra giữa rừng già Guatemala
Nhờ sự sử dụng LiDAR, các nhà khảo cổ phát hiện hàng ngàn công trình và khu định cư cổ xưa của người Maya, bao gồm tháp, đền đài và đường sá.
